Tp.HCM dự kiến hạn chế xe xăng dầu không đạt chuẩn từ năm 2026

Tp.HCM sẽ đưa ra nhiều giải pháp, khu vực về việc cấm các phương tiện có khí thải gây ô nhiễm và tạo vùng riêng cho việc hoạt động giảm khí thải…

Nghiên cứu lộ trình giảm khí thải

Ngày 7/10, Sở Xây dựng Tp.HCM tổ chức hội thảo công bố kết quả nghiên cứu "Vùng phát thải thấp (Low Emission Zone - LEZ); Lộ trình thực hiện chuyển đổi và chính sách hỗ trợ phương tiện giao thông", thuộc Đề án kiểm soát khí thải phương tiện giao thông trên địa bàn Tp.HCM.

Theo số liệu báo cáo từ hội thảo, hiện nay Tp.HCM mới có quy mô dân số hơn 14 triệu người đang chịu áp lực lớn từ ô nhiễm giao thông. Hơn 1 triệu ô tô và 7,3 triệu xe máy (góp tới 88% khí NOx, 99% CO, 79% SO₂ và 88% lượng bụi tổng phát thải). Trong đó, nồng độ bụi mịn PM2.5 cao gấp 6 lần mức khuyến nghị của WHO.

Một đề xuất được nhóm nghiên cứu vấn đề giảm khí thải đưa ra là sẽ triển khai vùng phát thải thấp tại khu trung tâm Tp.HCM (giới hạn bởi 15 cây cầu và 20 tuyến đường chính) và tuyến đường Rừng Sác (huyện Cần Giờ).

Theo đó, các khu vực trên sẽ cấm, hoặc hạn chế các loại phương tiện khí thải cao như xe tải, xe máy không đạt tiêu chuẩn (mức độ 2) ô tô không đạt mức 4, trong khi xe điện, xe xanh và phương tiện ưu tiên được phép lưu thông.

Cơ quan chức năng cũng đưa ra lộ trình như: Giai đoạn đầu (2026), thành phố sẽ thí điểm hạn chế xe xăng dầu không đạt chuẩn tại khu trung tâm và tuyến Rừng Sác (đoạn từ phà Bình Khánh đến đường Duyên Hải).

Từ 2027 – 2030, Thành phố tiến hành kiểm định khí thải xe máy diện rộng, hạn chế dần phương tiện không đạt chuẩn vào khu trung tâm, đồng thời mở rộng vùng LEZ đến các xã Bình Khánh, An Thới Đông, Cần Giờ và Thạnh An.

Đến năm 2031, vùng phát thải thấp dự kiến mở rộng ra vành đai 1, bao quanh bởi các tuyến Phạm Văn Đồng – Nguyễn Thái Sơn – Bảy Hiền – Hương Lộ 2 – Nguyễn Văn Linh.

Đến 2032, toàn bộ phương tiện ra vào vùng LEZ sẽ phải đạt tiêu chuẩn khí thải cao nhất.

Lắp camera, kiểm soát tự động

Để có thể kiểm soát tốt hơn các phương tiện, Tp.HCM dự kiến sẽ lắp khoảng 58 camera nhận dạng biển số (ANPR) tại khu trung tâm và 9 camera dọc tuyến Rừng Sác, nhằm tự động nhận diện, ghi hình và xử phạt phương tiện không đạt chuẩn khi đi vào vùng LEZ.

Theo đề án, việc triển khai LEZ gắn liền với ba trụ cột chính: điện hóa phương tiện, phân vùng phát thải thấp và xây dựng hạ tầng – chính sách hỗ trợ.

Trước mắt, Tp.HCM ưu tiên chuyển đổi xe buýt, taxi, xe công nghệ và xe tải sang phương tiện năng lượng xanh, đồng thời mở mới 78 tuyến xe buýt sử dụng nhiên liệu sạch với gần 2.850 xe trước năm 2030, kết nối với hệ thống xe đạp, xe máy điện công cộng.

Song song quá trình này sẽ tập trung tuyên truyền, khuyến khích người dân, doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi sang xe điện với nhiều chính sách hỗ trợ như miễn 100% lệ phí trước bạ cho xe điện hoạt động kinh doanh vận tải; giảm 50% phí bảo trì đường bộ và lệ phí cấp đổi biển số cho xe ô tô điện; hỗ trợ tiền mặt 10% giá trị xe máy mới (tối đa 5 triệu đồng) hoặc bồi hoàn 70% giá trị còn lại nếu người dân thanh lý xe cũ; hỗ trợ lãi suất vay 10% khi mua phương tiện xanh.

Đặc biệt, hộ nghèo được hỗ trợ 100% chi phí chuyển đổi phương tiện, hộ cận nghèo 80% và hộ thường 20%.

Tại hội thảo trên, ông Bùi Hòa An, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Tp.HCM, cho biết: "Chúng tôi đang cố gắng thống kê lượng phương tiện một cách tốt nhất. Đề án hiện tại đang được điều chỉnh từ khuôn khổ Tp.HCM cũ để áp dụng trên toàn bộ địa bàn 3 địa phương sau sáp nhập".

Cũng theo ông An, đối với tiến độ đề án kiểm soát và giảm phát thải, Sở Xây dựng đã chuẩn bị tương đối đầy đủ các bước thẩm định. Sau cuộc hội thảo này, đề án sẽ được trình Hội đồng nhân dân và dự kiến triển khai vào đầu năm 2026.

Với lộ trình đến năm 2029, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Tp.HCM cho rằng, điều kiện cần là thời gian và các doanh nghiệp có điều kiện để chuyển đổi phương tiện.

Cũng theo Phó Giám đốc Sở Xây dựng, các chính sách, đề án chuyển đổi phương tiện đang ở mức khuyến khích chứ không phải cấm toàn bộ. Ví dụ, tại vùng phát thải, xe nào có chất lượng khí thải trong điều kiện cho phép thì vẫn có thể lưu thông, không chỉ riêng xe điện hay xe thân thiện môi trường mới được đi. Đây là những công việc đang được tiến hành từng bước.